Skip to main content

Marcin Luter urodził się 10 listopada 1483 roku w Eisleben jako syn Hansa i Margarety Luder. Hans Luder zapewnił swojemu synowi dobre wykształcenie. W 1501 roku posłał go na studia do Erfurtu na jeden z najważniejszych uniwersytetów w środkowych Niemczech, gdzie miał zdobyć doskonałe wykształcenie prawnicze. Jednakże jedna podróż zmieniła życie Lutra.

2 lipca 1505 roku niedaleko Stotternheim młodego studenta złapała burza. Wówczas, śmiertelnie przerażony, ślubował, że zostanie mnichem. Zaledwie dwa tygodnie później wstąpił do zakonu augustianów-eremitów w Erfurcie. Jako brat Marcin prowadził surowe życie zakonne. Rozpoczął studia teologiczne i w 1507 roku otrzymał święcenia kapłańskie. Tytuł doktora uzyskał w 1512 roku w Wittenberdze, gdzie aż do śmierci działał jako profesor teologii.

95 tez sprzeciwiających się nadużywaniem odpustów

Począwszy od 1515 roku dominikanin Johannes Tetzel na zlecenie kardynała Albrechta Brandenburskiego prowadził sprzedaż tak zwanych odpustów świętego Piotra. Wpływy z tej sprzedaży miały sfinansować ukończenie budowy Bazyliki świętego Piotra w Rzymie. Luter już po niedługim czasie zaczął krytykować kazania i handlowe poczynania Tetzela. 31 października 1517 roku opublikował swoje 95 tez sprzeciwiających się nadużywaniu odpustów. Ta data po dziś dzień stanowi symboliczne zapoczątkowanie reformacji.

W 1518 roku Kościół Rzymsko-Katolicki wszczął przeciw Marcinowi Lutrowi wstępne dochodzenie pod zarzutem herezji. Podczas jego przesłuchania w Augsburgu przed obliczem legata papieskiego kardynała Kajetana Luter po raz pierwszy odmówił odwołania swoich pism. Już kilka miesięcy później w trakcie dysputy na Uniwersytecie Lipskim publicznie poddał w wątpliwość nieomylność papieża i soborów.

Ostrzegawcza bulla papieska spalona przy głośnych wiwatach

15 czerwca 1520 roku papież wydał bullę ostrzegawczą przeciw Marcinowi Lutrowi, którą ten 10 grudnia spalił przy akompaniamencie głośnych wiwatów jego przyjaciół z Wittenbergi. Po tym wydarzeniu 3 stycznia 1521 roku Luter został ekskomunikowany. Tego samego roku na sejmie Rzeszy w Wormacji Luter odmówił odwołania swoich pism również przed cesarzem Rzeszy Niemieckiej Karolem V.

Edyktem wormackim Luter skazany został na banicję. Dla zapewnienia mu bezpieczeństwa elektor saski Fryderyk Mądry upozorował jego porwanie i ukrył go na zamku Wartburg koło Eisenach, gdzie Luter ukrywał się przez 10 miesięcy pod przybranym imieniem rycerza Jerzego. Już w marcu 1522 roku Luter powrócił do Wittenbergi, by kilkudniowym cyklem kazań (kazania pasyjne) uciszyć niepokoje i zakończyć obrazoburstwo w mieście.

13 czerwca 1525 roku Marcin Luter ożenił się z byłą zakonnicą Katarzyną von Bora. Wraz z 6 własnymi dziećmi, krewnymi, współpracownikami i studentami małżonkowie mieszkali w byłym Czarnym Klasztorze w Wittenberdze.

"On zmienił świat na zawsze"

Ostatnia podróż Marcina Lutra zawiodła go w 1546 roku z powrotem do jego rodzinnego miasta, a jej celem było zażegnanie sporu spadkowego między hrabiami w Mansfeld. 18 lutego reformator zmarł w Eisleben i trzy dni później został pochowany w kościele zamkowym w Wittenberdze.

Oprócz reform kościelnych, edukacyjnych i społecznych za najważniejsze dzieło niemieckiego reformatora uznaje się przetłumaczenie Biblii. Biblia Lutra wydana drukiem w Wittenberdze w 1534 roku jak żadna inna książka wywarła wielki wpływ na rozwój języka niemieckiego i zainicjowała przetłumaczenie Biblii na wiele innych języków europejskich. "On zmienił świat na zawsze" – taki tytuł nosi amerykański film o Marcinie Lutrze z 2002 roku.